Duurzaamheid. Als ik het woord laat bezinken, komt er eerlijk gezegd niet direct iets bij me boven. Behalve dat het een containerbegrip is. Net zoals communicatie en spiritualiteit. Iedereen heeft het erover, maar vraag drie mensen wat het precies betekent en je krijgt vijf verschillende antwoorden. Tegelijkertijd voelen we allemaal dat we er iets mee moeten. De afgelopen jaren was dat nog vrij overzichtelijk. Overheden stimuleerden verduurzaming met subsidies, fiscale voordelen en ambitieuze plannen. Elektrisch rijden werd aantrekkelijk gemaakt, investeren in energiezuinige oplossingen leverde direct voordeel op en verduurzaming voelde voor veel ondernemers als een logische volgende stap. Maar de realiteit lijkt te verschuiven. Subsidies worden afgebouwd. Elektrische auto’s zijn inmiddels weer ongeveer net zo duur als de “gewone”. Bedrijven moeten wél aan steeds meer duurzaamheidsnormen voldoen, terwijl opgewekte energie niet altijd meer kan worden teruggeleverd. Als ondernemer kun je je dan soms afvragen (ik doe dat in ieder geval wel): wie betaalt eigenlijk de rekening van dit hele duurzaamheidsoffensief? Toch past het ons als ondernemers niet om bij de pakken neer te gaan zitten. De slachtofferrol staat ons niet goed. We zijn tenslotte ondernemer geworden omdat we dingen anders wilden doen. Omdat we wilden vernieuwen, verbeteren, vooruitdenken. Omdat we een probleem zagen in de markt en eigenwijs genoeg zijn om te denken dat wij dat beter kunnen. Misschien ligt daar ook de sleutel voor de volgende fase van duurzaamheid. Niet langer verduurzamen omdat we extern gemotiveerd worden door subsidies, regels of financiële prikkels. Maar omdat we intern voelen dat het onderdeel is van hoe we willen ondernemen. Externe motivatie werkt namelijk maar tijdelijk. Zodra de subsidie verdwijnt of de regels veranderen, verdwijnt vaak ook de beweging. Interne aandrijving werkt anders. Die blijft. De ondernemers die duurzaamheid de komende jaren echt gaan integreren in hun bedrijf, zijn waarschijnlijk niet de ondernemers die wachten op de volgende regeling. Het zijn de ondernemers die het onderdeel maken van hun visie op de lange termijn. Omdat ze geloven dat toekomstbestendig ondernemen simpelweg niet anders kan. Misschien verschuift duurzaamheid daarom wel van een politiek programma naar iets veel krachtigers: ondernemerschap. En eerlijk gezegd past dat ons misschien wel beter dan wachten op weer een halfgare subsidie.
| Page 46 | Page 48 |